İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

OECD’ye nazaran Türkiye zam şampiyonu

Petrol fiyatlarının tabanı gördüğü ve koronavirüs salgının yaşandığı 2020’nin birinci 10 ayında güç fiyatları OECD genelinde yüzde 7,3 düşerken, Türkiye’de yüzde 11,5 arttı. Ülke son 17 yılda da OECD şampiyonu.

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İzmir Şubesi’nin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2015’i baz yıl (2015=100) alarak gerçekleştirdiği güç endeksinden derlediği bilgilere nazaran; 2003 yılında 36,6 pahasına sahip olan Türkiye’nin endeks pahası, Ekim 2020’da 171,5’e yükseldi. Birinci AKP hükümetinin kurulduğu 2003 yılından bu yana Ekim 2020 itibariyle elektrik, gaz ve yakıt dahil olmak üzere ortalama güç endeks kıymeti 3,5 katı aşan bir artış gösterdi. Birebir periyotta OECD ortalamasında artış, yüzde 59 seviyesinde kalırken Türkiye’de ise artırım oranı yüzde 369 olarak gerçekleşti.

Türkiye’nin açık orta artırım şampiyonu olduğu sıralamada en yakın rakibi olan Meksika’da ise birebir devirdeki fiyat artışları yüzde 158 seviyesinde gerçekleşti. Avrupa Birliği ülkelerindeki fiyat artışları yüzde 56 ile OECD ortalamasının biraz altında şekillenirken, tıpkı periyotta ABD’de ise güç fiyatları yüzde 44 oranında artış gösterdi.

Endeksin yıllar içindeki gelişimine bakıldığında 2003 yılında en alt sırada olan Türkiye’nin, süratli bir tırmanışla OECD ortalamasını yakalayarak geçtiği görülüyor. Türkiye’de güç fiyatlarında aşağı istikametli bir seyir izlendiği periyoda rastlanmazken, OECD ortalamasının kimi yıllarda bir evvelki yıla nazaran düşerek, dalgalı bir seyir izlemesi dikkat çekti. Datalar, AKP’nin iktidar olduğu son 17 yılda güç fiyatlarının, dünya genelinden farklı bir seyir izleyerek, tertipli bir biçimde artış gösterdiğine işaret ediyor.

SALGINA KARŞIN ARTIRIM

Koronavirüs salgının hayatı etkilediği 2020 yılının birinci 10 ayındaki değişime bakıldığında ise Ocak 2020-Ekim 2020 ortasında OECD genelinde güç maliyetlerinde yüzde 7,3 indirim olurken, Türkiye’de ise yüzde 11,5’lik artış gerçekleşti. Bilgilerini OECD’ye yıllık bildiren Avusturalya ve Yeni Zelanda dışarıda bırakıldığında, hiçbir OECD ülkesinde güç fiyatları 2020 yılının birinci 10 ayında yükselmedi. Norveç’te indirim oranı yüzde 19 olurken, Avrupa Birliği ülkelerinin toplamında ise indirim yüzde 7,5 ile OECD ortalamasında gerçekleşti. ABD’de de güç fiyatları ülkemizin bilakis yüzde 8,8 seviyesinde düşüş gösterdi.

ELEKTRİK FATURASI 2’YE KATLANDI

EMO İzmir Şubesi’nin bilgilerine nazaran; Türkiye’de güç maliyetlerinde artış, elektrik dağıtım bölgelerinin özel kesime bölüm süreçlerinin başladığı 2009 yılından bu yana ivmelenerek devam ediyor. Özelleşen elektrik dağıtım şirketlerine aktarılan dağıtım bedelinin faturalar içindeki hissesinin nizamlı olarak arttığına işaret edilen çalışmada, şu bilgilere de yer verildi:

“1 Temmuz 2009 tarihli elektrik tarifesine nazaran; 4 kişilik ailenin minimum hayat standartları için harcayacağı 230 kilowattsaatlik (Kwh) tüketimin ortalama faturası 57.3 TL’ydi. Ortadan geçen vakit diliminde, Ekim 2020 itibariyle bu sayı; yüzde 201 artışla 172.8 TL’ye yükselmiştir. Sonradan dağıtım bedeli altında birleştirilen iletim ve dağıtım bedellerin toplamı ise 2009’da 7.01 TL iken bu bedel, Ekim 2020 itibariyle 597 yüzde artışla 41.84 TL’ye yükseldi.

Özelleştirmeler sonrası dağıtım bedelindeki artış 6 katta yaklaşırken, elektrik faturasındaki toplam artış ise 2 katı aşmıştır.”

OECD bilgilerini pahalandıran EMO İzmir Şubesi İdare Heyeti Lideri Şebnem Seçkin Uğurlu, akaryakıt başta olmak üzere güç faturalarındaki bedel, fon ve vergi yüklerinin de giderek büyüdüğüne işaret ederek, şöyle konuştu:

“EPDK’nin 1 Ekim 2020’den geçerli olmak üzere açıkladığı yeni elektrik tarifesine nazaran, 4 kişilik ailenin taban ömür standartlar için harcayacağı 230 kWh elektrik gücün 172,8 TL olan faturasının sırf 52,3’lük kısmı güç bedelidir. Faturanın yüzde 23,3’ü dağıtım bedeli iken geriye kalan yüzde 19,4’üne denk gelen 33,6 TL’lik kısmı TRT hissesi, belediye tüketim vergisi, güç fonu ve KDV olmak üzere fon ve vergilerden oluşmaktadır. Elektrik faturalarına başka fon ve vergilere de KDV uygulanarak, verginin vergisi alınmaktadır. Bu bedeller ve vergiler ivedilikle azaltılmalıdır.”

Öte yandan güçteki bu fahiş artışın altında yatan nedenin güç altyapsının ve dağıtımının özelleştirilmesi olduğunu söyleyen Uğurlu “Enerji alanının şirketlerin kârlarını artırma temelli yönetilmesi anlayışına son verilerek, bir an evvel kısıtlı kaynaklarımızı en yeterli formda kıymetlendirecek, kamu faydasını temel alan siyasi ve ticari müdahalelerden uzak bir güç idare modeline geçilmelidir” diye konuştu.

Namık Alkan/Birgün

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir